Zmiana czasu na zimowy – kiedy wypada i jak wpływa na organizm?

W 2026 roku zmiana czasu na zimowy wypada w nocy z 24 na 25 października. O godzinie 3:00 cofamy wtedy wskazówki zegarów na 2:00, dzięki czemu śpimy o godzinę dłużej. W artykule wyjaśniamy, skąd bierze się ta praktyka i jak wpłynie na Twój organizm.

Kiedy przestawiamy zegarki na czas zimowy?

Jesienne cofnięcie zegarów w Polsce wyznacza się na ostatnią niedzielę października. W 2026 roku będzie to noc z soboty 24 na niedzielę 25 października. Zmiana następuje punktualnie o godzinie 3:00, gdy wskazania wracają na 2:00.

Dzięki temu październikowa noc trwa 9 godzin zamiast 8, co ma znaczenie między innymi dla osób pracujących na nocnej zmianie. Terminy te są zsynchronizowane w całej Unii Europejskiej, między innymi na podstawie dyrektywy 2000/84/WE.

Zmiana czasu na zimowy w 2026 roku odbędzie się w nocy z 24 na 25 października o godzinie 3:00.

Wiosenne przejście na czas letni obowiązuje w ostatnią niedzielę marca. W 2026 roku będzie to 29 marca, a wskazówki przesuwamy wtedy z 2:00 na 3:00. Czas letni, czyli UTC+2, trwa od końca marca do końca października, a więc około 7 miesięcy w roku.

Skąd wzięła się zmiana czasu?

Pomysł lepszego dopasowania aktywności do światła dziennego ma długą historię. Już Benjamin Franklin w 1784 roku zwracał uwagę na koszty sztucznego oświetlenia, choć jego propozycję potraktowano z dystansem. Później temat rozwijali William Willett, autor broszury „Waste of Daylight” z 1907 roku, oraz George Vernon Hudson.

Pierwsze wdrożenie w Europie

Pierwszą faktyczną zmianę wprowadzono podczas I wojny światowej. Niemcy oraz Austro-Węgry zdecydowały się na to 30 kwietnia 1916 roku o godzinie 23:00. W kolejnych latach rozwiązanie przyjęły także Wielka Brytania i Stany Zjednoczone.

Historia w Polsce

W Polsce po raz pierwszy zegary przestawiono w 1919 roku. Zmiany nie miały wtedy charakteru stałego – rezygnowano z nich w okresie okupacji i w niektórych latach powojennych. Dopiero od 1977 roku czas letni i zimowy wprowadza się co roku.

Obecnie w okresie letnim w Polsce obowiązuje strefa UTC+2, znana jako CEST (Central European Summer Time). Jesienią wracamy do UTC+1, czyli CET (Central European Time), nazywanego czasem standardowym.

Jak zmiana czasu na zimowy wpływa na organizm?

Mimo że jesienią zyskujemy jedną godzinę snu, organizm musi przestawić swój rytm dobowy. U wielu osób pojawia się przejściowe zmęczenie, obniżona koncentracja i trudności z zasypianiem. Najczęściej adaptacja trwa kilka dni.

Przestawienie zegara wpływa na rytm dobowy, a nieprzyjemne skutki są zazwyczaj tymczasowe i ustępują po adaptacji organizmu.

Zaburzenia snu i koncentracji

Po cofnięciu zegarów naturalne światło pojawia się rano wcześniej, co sprzyja osobom wcześnie wstającym. Minusem bywa szybszy zmrok po południu, który skraca czas na aktywność na zewnątrz i może zaburzać wieczorną rutynę.

Osoby pracujące w nocy odczuwają to mocniej, bo wydłużona noc wymaga uwzględnienia dodatkowej godziny w rozliczeniu czasu pracy.

Nastrój, apetyt i metabolizm

U części osób zmiana rytmu dobowego wpływa na nastrój. Pojawiają się także przemijające problemy z apetytem i metabolizmem.

Szczególnie wrażliwe bywają osoby starsze oraz dzieci, którym trudniej przystosować się do nowego harmonogramu dnia.

Układ krążenia i ryzyko zdrowotne

W badaniach wskazuje się, że gwałtowne przesunięcia czasu mogą podnosić ryzyko chorób sercowo-naczyniowych. Krótszy sen przy wiosennej zmianie wiązano z większą liczbą zdarzeń drogowych i gorszym samopoczuciem. Jesienna korekta jest pod tym względem łagodniejsza, ale nie pozostaje obojętna.

Jak przygotować organizm do cofnięcia zegarów?

Do zmiany czasu można przygotować się stopniowo. Kilka dni wcześniej warto kłaść się spać o zbliżonej porze i unikać wieczornego światła ekranów. W dniu zmiany dobrze jest zadbać o poranną ekspozycję na światło dzienne, bo wspiera to synchronizację zegara biologicznego.

Warto również wykonać kilka prostych czynności:

• przestawić ręczne zegary wieczorem przed snem,
• zrezygnować z kofeiny i ciężkich posiłków na kilka godzin przed snem,
• zaplanować spokojniejszy poranek po zmianie czasu,
• zapewnić sobie stałą porę wstawania w kolejnych dniach.

Urządzenia z automatyczną synchronizacją, takie jak smartwatche, komputery czy telefony, zwykle nie wymagają ręcznej korekty. Zegarki z synchronizacją radiową również same zmieniają godzinę. Zegarki analogowe i mechaniczne trzeba przestawić samodzielnie, najczęściej przez wyciągnięcie koronki. W zegarkach elektronicznych do ręcznej zmiany służą zwykle przyciski adjust oraz mode.

Czy zmiana czasu zostanie zniesiona?

W ankiecie Unii Europejskiej z 2018 roku aż 84% respondentów opowiedziało się za rezygnacją z przestawiania zegarów. W Polsce odsetek ten wyniósł 78%. Parlament Europejski w 2019 roku zatwierdził plan zniesienia zmian od 2021 roku, ale decyzja nie weszła w życie.

Nie ma też pełnej zgody co do korzyści energetycznych. W Nowej Zelandii w pierwszym tygodniu po zmianie zużycie energii elektrycznej spadło o 5%, a badania w USA wykazały redukcję o 1% dziennie. W stanie Indiana stwierdzono jednak więcej strat niż korzyści, głównie przez częstsze korzystanie z klimatyzatorów i wentylatorów.

Co opóźniło reformę?

Proces wstrzymały pandemia COVID-19, finalizacja brexitu oraz wojna w Ukrainie. Rada Unii Europejskiej nie przyjęła ostatecznych rozwiązań.

W Polsce obowiązuje rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z 4 marca 2022 roku, które reguluje czas letni i zimowy w latach 2022–2026.

Możliwe scenariusze

Po ewentualnej rezygnacji państwa musiałyby wybrać między stałym czasem letnim a stałym czasem zimowym.

Wariant UTC+2 daje dłuższe popołudnia ze światłem, ale zimą oznacza ciemniejsze poranki. Pozostanie przy UTC+1 zapewnia wcześniejsze wschody słońca, jednak skraca jasne wieczory latem.