Kiedy jest Dzień Kobiet?

Międzynarodowy Dzień Kobiet przypada zawsze 8 marca. W 2026 roku ta data wypada w niedzielę. Jeśli szukasz konkretnej odpowiedzi, właśnie tę niedzielę warto zaznaczyć w kalendarzu. W dalszej części artykułu znajdziesz informacje o historii święta, jego początkach w Polsce i zwyczajach w innych krajach.

Skąd pochodzi Międzynarodowy Dzień Kobiet?

Choć wielu osobom Dzień Kobiet kojarzy się z czasami PRL-u, jego historia jest dłuższa i sięga początku XX wieku. Za bezpośredni impuls uznaje się strajk pracownic branży włókienniczej w Stanach Zjednoczonych z 8 marca 1908 roku. Protestujące domagały się wyrównania płac oraz równych praw politycznych.

Międzynarodowy Dzień Kobiet ustanowiono w 1910 roku na konferencji w Kopenhadze, choć pierwszą powszechnie obchodzoną datą był 19 marca 1911 roku.

W 1910 roku w Kopenhadze obradowała Międzynarodowa Konferencja Socjalistyczna Kobiet. Wzięło w niej udział ponad 100 uczestniczek z 17 krajów. Niemieckie delegatki, między innymi Clara Zetkin, Käte Duncker i Paula Thiede, zaproponowały ustanowienie corocznego Dnia Kobiet. Wniosek przyjęto w głosowaniu, ale nie ustalono wtedy jednej konkretnej daty obchodów.

Wcześniej, bo 28 lutego 1909 roku, Socjalistyczna Partia Ameryki zorganizowała w Nowym Jorku Narodowy Dzień Kobiet. Pomysł wyszedł między innymi od sufrażystki Theresy Malkiel. W ten sposób budowano poparcie dla praw wyborczych kobiet. Niektóre opracowania wskazują też na wcześniejsze rzymskie Matronalia, święto macierzyństwa i płodności związane z boginią Junoną, ale współczesna forma święta ma przede wszystkim rodowód robotniczy.

Dlaczego akurat 8 marca?

Pierwsze międzynarodowe obchody odbyły się 19 marca 1911 roku w Austrii, Danii, Niemczech i Szwajcarii. Zgromadziły ponad milion uczestników – zarówno kobiet, jak i mężczyzn. W centrum postulatów znalazły się prawo głosu, możliwość obejmowania stanowisk publicznych oraz równe szanse w pracy i edukacji zawodowej.

Na datę 8 marca wpłynęły późniejsze wydarzenia w Rosji. 8 marca 1917 roku, według kalendarza juliańskiego 23 lutego, kobiety wyszły na ulice pod hasłem „chleb i pokój”. Protesty te zapoczątkowały rewolucję lutową i doprowadziły do przyznania kobietom praw wyborczych. Dużą rolę odegrała w tym Aleksandra Kołłontaj, która przekonała Lenina do nadania dacie oficjalnego charakteru. W 1965 roku w ZSRR Międzynarodowy Dzień Kobiet stał się dniem wolnym od pracy.

Dzień Kobiet w Polsce – jak zmieniała się tradycja?

W Polsce pierwszy Dzień Kobiet odbył się 24 marca 1924 roku. Nie cieszył się wtedy dużą popularnością. Dopiero po drugiej wojnie światowej ustalono, że święto obchodzi się 8 marca. W okresie Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej nabrało ono oficjalnego i nieco obowiązkowego charakteru.

Jak świętowano w PRL?

W zakładach pracy organizowano uroczystości, a kierownictwo i koledzy wręczali paniom drobne upominki. Były to często towary deficytowe, które miały praktyczną wartość. W szkołach i urzędach Dzień Kobiet także obchodzono regularnie, a oficjalne przemówienia podkreślały rolę kobiet w życiu zawodowym.

Do typowych podarunków w tamtym czasie należały:

• goździki,
• tulipany,
• rajstopy,
• mydło,
• kawa,
• ręczniki i ścierki.

Kiedy pojawiły się Manify?

W 1993 roku rząd Hanny Suchockiej zniósł status święta państwowego. Już w 2000 roku do przestrzeni publicznej wróciły jednak demonstracje na rzecz praw kobiet. Pierwszą Manifę zorganizowano w Warszawie po tym, jak policja w Lublińcu zatrzymała pacjentkę podczas badania ginekologicznego na podstawie anonimowego donosu. Manify odbywają się od tamtej pory co roku w wielu polskich miastach.

Jak obchody wyglądają w innych krajach?

Międzynarodowy Dzień Kobiet jest obecny w około 30 krajach, ale nie wszędzie wypada 8 marca. Forma świętowania bywa bardzo zróżnicowana i często łączy się z lokalną tradycją. W Tunezji na przykład święto kobiet obchodzi się 13 sierpnia.

W różnych krajach Dzień Kobiet przybiera następujące formy:

• We Włoszech kobiety otrzymują gałązki akacji srebrzystej, a miasta przyozdabia się plakatami już tydzień przed świętem.
• W Chinach pracownice mają pół dnia wolnego, a popularnym upominkiem są goździki.
• W Wietnamie Dzień Kobiet obchodzi się dwa razy: 8 marca oraz 20 października.
• W Armenii świętowanie trwa od 8 marca do 7 kwietnia i łączy się z dniem Piękna i Macierzyństwa.
• W Rumunii i Bułgarii 8 marca przypomina Dzień Matki, bo dzieci obdarowują mamy i babcie drobnymi prezentami.
• W Rosji do popularnych podarunków należą akacje srebrzyste i czekolada.

Dlaczego Dzień Kobiet to coś więcej niż kwiaty?

Współczesne obchody Międzynarodowego Dnia Kobiet mają podwójny charakter. Z jednej strony to okazja do złożenia życzeń, wręczenia tulipanów czy zaproszenia bliskiej osoby na kolację. Z drugiej strony święto nadal przypomina o nierównościach, z którymi mierzą się kobiety w wielu częściach świata.

Organizacja Narodów Zjednoczonych już w Karcie Narodów Zjednoczonych z 1945 roku zapisała zasadę równości kobiet i mężczyzn. W 1975 roku ogłoszono Międzynarodowy Rok Kobiet, a dwa lata później Organizacja przyjęła rezolucję dotyczącą Dnia Praw Kobiet i Pokoju na Świecie. Dokument ten pozwolił państwom członkowskim obchodzić święto w dowolnym dniu, zgodnie z lokalną tradycją.

ONZ ustanowiła też inne daty ważne dla praw kobiet. 25 listopada to Międzynarodowy Dzień Eliminacji Przemocy wobec Kobiet, a 15 października – Międzynarodowy Dzień Kobiet Wiejskich. Z kolei 6 lutego Światowa Organizacja Zdrowia proklamowała Międzynarodowy Dzień Zerowej Tolerancji dla Okaleczania Żeńskich Narządów Płciowych.

Dzień Kobiet to nie tylko wręczanie kwiatów – to także przypomnienie o walce o równe prawa, trwającej od ponad stu lat.

Feminizm w trzech falach

Dzieje ruchu na rzecz równouprawnienia często dzieli się na trzy okresy. Każdy z nich kładł nacisk na nieco inne zagadnienia, ale cel pozostawał podobny – emancypacja kobiet i równe traktowanie w życiu publicznym i prywatnym.

Do ważnych tekstów założycielskich feminizmu należy Deklaracja Praw Kobiety i Obywatelki z 1791 roku, którą podczas Rewolucji Francuskiej napisała Olimpia de Gouges. Rok później Mary Wollstonecraft wydała Wołanie o prawa kobiety. Za istotny moment pierwszej fali uznaje się rok 1893, gdy Nowa Zelandia jako pierwsze państwo przyznała kobietom prawa wyborcze.

Nierówności w liczbach

Dane międzynarodowych instytucji pokazują, że przed kobietami wciąż stoi wiele wyzwań. Warto przytoczyć kilka liczb, które dobrze ilustrują skalę problemu:

• 70% osób żyjących poniżej granicy ubóstwa to kobiety.
• Dwie trzecie spośród 781 milionów niepiśmiennych dorosłych na świecie stanowią kobiety.
• Na świecie zatrudnionych jest 73% mężczyzn w wieku produkcyjnym i 48% kobiet.
• Średni udział kobiet w parlamentach w styczniu 2013 roku wynosił nieco ponad 20%.

W Rwandzie odsetek parlamentarzystek w izbie niższej przekraczał 56%. To wyraźnie więcej niż w wielu innych państwach. Przyjmuje się, że 30% kobiet w danym gremium to masa krytyczna, po której zaczynają zachodzić istotne zmiany. Badania wskazują też, że obecność kobiet w lokalnych władzach często przekłada się na większą liczbę projektów dotyczących dostępu do wody pitnej czy opieki nad dziećmi.

Zjawisko feminizacji ubóstwa widać również w codziennych obowiązkach. W krajach rozwijających się kobiety odpowiadają za dostarczanie wody w ponad 75% gospodarstw. Łącznie poświęcają na to 200 milionów godzin dziennie. W Afryce Subsaharyjskiej podczas porodu umiera 1 na 22 kobiety, w Europie – 1 na 7300 przypadków.

Jak nie pomylić daty Dnia Kobiet z innymi świętami?

W okolicach 8 marca pojawia się kilka dat, które bywają ze sobą mylone. W Polsce 10 marca obchodzi się Dzień Mężczyzny. Ta data ma źródło religijne i wiąże się ze wspomnieniem czterdziestu męczenników z Sebasty. Na świecie 19 listopada jest natomiast Międzynarodowym Dniem Mężczyzn.

Osobnym świętem jest też 30 września, czyli Dzień Chłopaka. Ma ono bardziej towarzyski charakter i jest widoczne przede wszystkim w szkołach oraz wśród młodszych osób. W codziennym użyciu granice tych świąt bywają umowne, ale formalnie każda z tych okazji wypada w innym terminie.

W 2026 roku Międzynarodowy Dzień Kobiet przypada w niedzielę 8 marca. To dobra okazja, aby zaplanować życzenia lub spotkanie z bliską osobą właśnie tego dnia.